Czerwone Maki 12 – 18 V 1944

  Dawno, dawno temu greccy najemnicy musieli przedrzeć się z dalekiej Persji to swojej Ojczyzny. Ich wódz Ksenofont był także zdolnym reporterem. Opisał ten marsz w słynnym dziele „Anabaza”.  Podobne losy stały się udziałem żołnierzy polskiego II Korpusu.Wojsko wygnańców , w którym w ramię w ramię walczyli Polacy-katolicy jak i przedstawiciele innych narodów i religi z terenów II RP. Zesłańcy Sybiru, żołnierze spod Narwiku i Tobruku. Sam generał Władysław Anders był …. Niemcem. To znaczy jego rodzice wywodzili się z niemieckiej  szlachty z terenów obecnej Estonii. Armię swoją Generał wyprowadził z niewoli faraona niczym Mojżesz. Mojżesz i ostatni hetman polny  Rzeczpospolitej. W maju 1944 ruszyło to wojsko do szturmu na Linię Gustawa, która broniła dostępu do Rzymu. Centralnym punktem tej ufortyfikowanej linii był klasztor na Monte Cassino. 

 

 

 

Jak wyglądała ta bitwa?  Jedyną drogą z Neapolu do Rzymu jaką można sprawnie przeprowadzić masy wojsk była dolina rzeki Liri. Nad doliną góruje strome i wysokie wzgórze, a właściwie góra z Klasztorem. Pod górą klasztorną płynie rzeka Rapido wpadająca do Liri. rzeka mała , ale Niemcy zbudowali coś w rodzaju tamy więc zrobiło się nad jej brzegami wielkie bagno.  Nawsadzali  jeszcze w to bagno min wszelkiego rodzaju. Pod Góra Klasztorną było też miasteczko Cassino. Niewielkie , ale gęsto zabudowane, z wąskimi ulicami. Niemcy zamienili  je na taki mały Stalingrad. Każda ściana strzelała , z każdego dachu leciały granaty, za każdym rogiem czyhał snajper a każda piwnica była gniazdem karabinów maszynowych. I oczywiście były też miny – niespodzianki czekające na żołnierzy szturmujących miasto. Góry wokół Klasztoru zamienili zaś  w wielkie kretowisko bunkrów. Wszystkie doskonale zamaskowane. Jeśli oddział szturmowy szedł jakąś dolinką dostawał ogień z przodu , z flanki a nieraz i z tyłu. Nawet jeśli zdobyło się jakiś szczyt to z drugiego leciały granaty moździerzowe, kule broni maszynowej, ogień strzelców wyborowych. Wszędzie miny i zasieki.Bunkry niemieckie były odporne w dużym stopniu na ogień alianckich dział. Artyleria aliancka  zajmowała się w tej bitwie głównie tłuczeniem kamienia. Bunkry trzeba było niszczyć za pomocą granatów, granatników, ładunków wybuchowych i miotaczy ognia. Najpierw jednak trzeba je było znaleźć, potem do nich dotrzeć.  Także masowe bombardowanie Cassina i  Klasztoru przyniosło więcej szkody niż pożytku. Gruzy tylko ułatwiły Niemcom obronę. Do tego zburzenie wspaniałego zabytku było wodą na młyn propagandy hitlerowców. Niemcy sprowadzili na Linię Gotów wiele elitarnych oddziałów zaprawionych w walkach z Armią Czerwoną. Spadochroniarzy, strzelców górskich itp. Zwano ich „Zielonymi Diabłami”.   

      Skoro główna pozycja była tak trudna do zdobycia może trzeba było ją obejść? Tak robi się przecież odkąd wymyślono wojny. W tym przypadku nie było to takie łatwe. Na wschód  od głównej pozycji  leżą najwyższe partie Apeninów. Sięgają tutaj 2000 – 2900 metrów. Do dziś to najdziksza partia tych gór  ciągnących się z północy na południe „Włoskiego Buta”. Nawet dziś mało tam dobrych dróg.  Na zachód od doliny Liri rozciągały się nieco niższe , ale  równie bezdrożne Góry Auruncyjskie. Nie do obejścia. Dowódcy rzucali więc do  frontalnego szturmu kolejne korpusy. Walczyli o te wzgórza Amerykanie m.in. Teksańczycy i pułk japońskich emigrantów udowadniających własna krwią lojalność wobec USA. Walczyli Anglicy, Szkoci, Walijczycy, Kanadyjczycy, Sikhowie, Gurkhowie, Pasztuni, Pendżabczycy i Hindusi. Walczyli Nowozelandczycy i Maorysi. Walczyli Francuzi  (głównie z francuskich kolonii w Afryce Północnej) oraz Arabowie i Berberowie z tychże kolonii. Nikomu się nie udało.  Oczywiście przy szturmie Niemcy rzucali wszystkie odwody w ten rejon. Kontratakowali bez wytchnienia.  Nic dziwnego , że wielu alianckich żołnierzy wpadało w „szok artyleryjski” inni strzelali sobie w stopę, jeszcze inni wpadali w apatię. Pogoda była paskudna – naprzemiennie  ulewy, śnieżyce i wichury. Często dochodziło do walk z bliskiej odległości. Strzelanie do siebie z odleglości kilku metrów, „żonglerka” granatami, walki wręcz. Kolejne nieudane szturmy. Trzy natarcia na Linię Gustawa (styczeń, luty i marzec 1944 r.) zakończyły się porażką Aliantów. Straty były potworne. Szły w dziesiątki tysięcy zabitych, zaginionych, okaleczonych, chorych nerwowo.W oddziałach z pierwszej linii walk często przekraczały 50 % stanów wyjściowych, a czasem sięgały 90 %… Szybko zaczęto bitwę porównywać z pozycyjnymi rzeźniami I wojny światowej. 

 

     Postanowiono  więc przełamać „Linię Gotów” w inny sposób. Amerykanie wysadzili już końcem stycznia 1944 desant na tyłach Niemców  pod Anzio. Jednak utknął on podobnie jak ten w Gallipoli w 1915. Dowództwo Wermachtu wykazało się refleksem i rzuciło odwody pancerne na desant.  Obie strony się okopały i zaczęły się tam walki pozycyjne. Amerykanie walczyli pod Anzio już tylko o nie danie się zepchnąć do morza i wiązać walką siły nieprzyjaciela. Ta bitwa trwała do początków czerwca,a Alianci stracili tam ponad czterdzieści tysięcy zabitych i rannych niewiele zyskując. 

Wiosną , po III bitwie  postanowiono zaryzykować i zrobić operację na szerszym froncie.  Korpus Andersa uderzył na twierdzę Monte Cassino.  Operacja „Honker” rozpoczęła się od nawały artyleryjskiej rozpoczętej 11 maja o godzinie  23.00. Po dwóch godzinach, już 12 maja, rusza natarcie polskiego II Korpusu. Trzonem oddziałów Andersa była 3 Dywizja Strzelców Karpackich i 5 Kresowa Dywizja Piechoty. Wspierane przez oddziały artylerii,  czołgistów i saperów, łącznościowców i kolumny transportowe, szpitale polowe. W skład korpusu weszły też elitarne oddziały komandosów (ich tradycję kontynuują komandosi z Lublińca). Atak załamał się popołudniu tego samego dnia. Do szpitali polowych spływał z gór. Jednak rozpoznano pozycje wroga. Związano go też walką, Dzięki temu

Brytyjczycy mogli w tym samym czasie ruszyli do szturmu na pozycje w dolinie Liri. Saperzy torowali drogę czołgom. Jednocześnie Francuzi (a właściwie arabscy i berberyjscy górale pod oficerami francuskimi) przeszli po partyzancku górskimi ścieżkami przez Góry Auruncyjskie.  Wyłamali oni lewą cześć wrót do Rzymu.  16 maja rusza kolejny atak i 18 maja rano nad Klasztorem zawisła Biało-Czerwona a nad doliną Lirii rozległ się hejnał Mariacki. Niemcy co prawda wycofali się na tzw. Linię Hitlera, tuż za Linią Gustawa. Ta jednak została już 24 maja przełamana przez żołnierzy polskich i kanadyjskich. Rzym został wyzwolony 4 czerwca a Niemcy cofali się na północ Włoch.

Zyski i straty

   Ciemną stroną tej operacji był fala przemocy , która zalała okolicę , gdy dzicy wojownicy walczący pod trójkolorowym sztandarem – wojownicy zeszli z gór w doliny. Swoim wojennym zwyczajem Arabowie gwałcili każdą napotkaną kobietę od lat 10 do 60. Czasem też mężczyzn, bo wykazywali dziwną skłonność do seksu analnego. Zakazanego nawiasem mówiąc przez Proroka. Kto próbował bronić kobiet dostawał ciosy długimi nożami Grabiono przy  biednych Włochów bezlitośnie. Dopiero zastosowanie przez dowódców rozstrzeliwania uspokoiła chucie wojaków.

 

 

Polecam – wojna oczami zarówno oczyma generałów jak i szeregowych. Pisane językiem bardzo przyjemnym, podejdzie też człowiekowi, który nie siedzi zwykle  w archiwach ani przy mapach sztabowych. Jedna z ciekawszych książek historycznych jakie miałem w rękach.