Ile Albańczyka w Józku z Bukowiny ?

     Powiedz Józkowi z Bukowiny, że ma w sobie albańską krew  to dostaniesz prawdopodobnie po pysku. Niesłusznie, niesłusznie.W etnogenezie górali z Karpat, w tym Podhalan ogromną rolę odgrywali Wołosi. Skąd pochodzi ten lud? Z Bałkanów, to potomkowie zromanizowanych Ilirów i Traków.  Zostali oni wyparci w wysokie góry przez inwazję Słowian we wczesnym średniowieczu. Cześć z nich została na Bałkanach. Największą wołoską grupą w tej części Europy  jest naród Arumunów żyjących na pograniczu Albanii i Grecji. Inni Ilirowie „przekształcili się” w Albańczyków. Oczywiście teraz mocno upraszczam, ale mniej więcej z Ilirów albański ród się wywodzi. Nawiasem mówiąc w starożytności Ilirowie słynęli jako piraci i zbójnicy. Czy więc można wywodzić mafię albańską od czasów rzymskich? Cóż genów nie da się łatwo oszukać 😉  Inni  Wołosi poprzenosili się na północ. Największa grupa udała się na tereny dzisiejszej Rumunii. Było tam „okienko możliwości” dla osadzenia się. Po pierwsze, po najeździe Batu – Chana w 1241 rejon naddunajski mocno się wyludnił. Dwa Karpaty Południowe i Wschodnie doskonale nadawały się do wołoskiego stylu życia to jest tzw.  gospodarki  transhumanacyjnej. Mówiąc bardziej przystępnym językiem Wołosi byli półkoczownikami. Zimę spędzali u podnóży gór, wiosną wracali na połoniny. Ci Wołosi mieszali się z miejscową ludnością dając początek Rumunom i Mołdawianom. Mówili przy tym językiem będącym mieszanką łaciny i miejscowych języków, głównie słowiańskich. Sporo było też słów z tureckiego, greckiego, węgierskiego i, a jakże albańskiego. W XIX wieku rumuńscy intelektualiści przerobili ten język na zbliżony do włoskiego i kazali się go uczyć w szkołach dzieciom. Swoją drogą słowa „Włosi” i „Wołosi”  oraz „Walijczycy” mają to samo starogermańskie pochodzenie. Oznacza mniej więcej ludzi mówiących obcym (romańskim, celtyckim) językiem.

 

 

 

 

       Wołosi  wędrowali później po  całych Karpatach pod koniec XVI wieku docierając na w okolice Pilska i Babiej Góry. „Nasiąkali” po drodze miejscową ludnością. Tak więc „powstali” Huculi, Bojkowie, Łemkowie, Rusini Zakarpaccy oraz polscy, słowaccy i czescy Górale.  Po drodze prawosławni, a de facto na wpół pogańscy Wołosi przyjmowali miejscowe wyznania. Mieszając się z ludnością dzisiejszej Małopolski i Górnych Węgier czyli Słowacji – katolickie. W Beskidzie Śląskim i Śląsko – Morawskim także luteranizm. „Migracje wołoskie” nie były jednak czysto wołoskie. Wśród „Wołochów” było też wielu Bułgarów i Serbów i przedstawicieli innych ludów. Wszyscy ci ludzie  uciekali przed Turkami Osmańskimi. 

 

 

 

    Co zostało po Wołochach? Nazwy przede wszystkim. Magura, Kiczera, Groń, Murzasichle, Pasika, Przysłup, Redyk, Kierdel, Watra itp. Zostały elementy stroju. A im wyższe pasma tym stroje podobniejsze. Ot na przykład, gdy byłem kiedyś u podnóża Gór Rodniańskich czy w Czarnohorze miałem wrażenie oglądając stroje, że właściwie niewiele się różnią od tych z Podhala. Został też duch swobody charakterystyczny zresztą dla wszystkich górali świata.