Panczszir 82′
10 maja 1982 Sowieci rzucili przeciwko siłom Ahmada Szaha Massuda potężną grupę operacyjną. Oddziały Massuda były solą w oku dowódctwa 40 Armii – jego partyzanci atakowali konwoje na kluczowej przełęczy Salang i bazę w Bagram. A jego dolina – Panczszir miała wylot niedaleko Kabulu. Zdecydowano się na kolejną operację przeciwko partyzantom.
12 000 żołnierzy sowieckich i afgańskich sił rządowych miało uderzać z 2 stron. Obie grupy bojowe miały spotkać się w rejonie przełęczy Andżuman. Dzieliło je 300 km wąskich, górskich dróg. Mieli ponad 2 krotna przewagę liczebną, a przewagę miały wzmacniać desanty powietrzne, samoloty i śmigłowce szturmowe.
I faktycznie wyparli bojowników z doliny. Ponosząc przy tym duże straty – 700 zabitych, 40 czołgów i transporterów, 21 samolotów i śmigłowców. Massud nie bawił się w walkę do końca – umiejętnie manewrował siłami i szarpał wroga. Na miejsce zabitych mudżahedinów przychodzili…. dezerterzy z wojsk rządowych.
Mudżahedini skutecznie nękali garnizony założone w dolinie i 40 Armia pod koniec lata przeprowadziła kolejną, szóstą już wielką ofensywę w tym rejonie. Jak zwykle spełzła na niczym. Ciężko się walczy w górach sięgających 4 -7,5 tysięcy metrów. Jesienią zdecydowali się na rozejm z „Lwem Panczsziru”
Później od 1984 było jeszcze 7 wielkich operacji przeciwko dolinie. Każda ofensywa kończyła się podobnymi „sukcesami”. Moskwa wiedziała, że przegrała te wojnę.15 lutego ostatnie oddziały sowieckie przejechały graniczny most., w 1991 upadł ZSRR, a w 1992 rząd w Kabulu.
W latach 1996 – 2001 dolina była twierdzą opozycji przeciwko talibom i Al-Kaidzie. We wrześniu 2001 roku Massud zginął w zamachu zorganizowanym przez dżihadystów, a nieco później dolina była bazą amerykańskiej interwencji przeciwko Talibanowi. Obecnie to jeden z najspokojniejszych regionów kraju, partyzanci Talibanu boją się tu zapuszczać
Nie wiadomo czy jednak za jakiś czas znów nie zamieni się w twierdzę…
