Żywoty równoległe Hetmana i Księcia
Obaj urodzili się w XVII wieku, a zmarli w XVIII. Obaj byli arystokratami. Pierwszy był polskim szlachcicem i przedstawicielem starszyzny kozackiej. Drugi był węgierskim księciem. Cechowała ich duża wrażliwość artystyczna. Byli mecenasami artystów, a pierwszy pisał całkiem niezłe wiersze. Lubili kobiety, a kobiety lubiły ich.
Obaj prawdopodobnie nie zaczęli by spiskować, gdyby ich ludowi nie działa się krzywda. Franciszek II Rakoczy wyruszył na Górne Węgry ogarnięte chłopskim powstaniem. Witały go tłumy zakarpackich górali wymachujący radośnie samopałami, toporkami i kosami osadzonymi na sztorc. Hetman Iwan Mazepa zdecydował się przejść na stronę Szwedów, gdy był pewien, że losy kozackiej autonomii są już przesądzone. Warto zauważyć, że nie musiał by organizować antyrosyjskiego powstania, gdyby do Unii w Hadziaczu doszło w 1648 a nie w 1658 roku. Tak samo było u jego politycznego bliźniaka. Książę powstańczych Górnych Węgier i Siedmiogrodu nie musiał by prawdopodobnie organizować rebelii, gdyby jego dziadek Jerzy II nie podjął w 1657 r. niszczycielskiej awantury – wyprawy na pomoc Szwedom. Na tym podobieństwa się nie kończą. Rakoczy w młodości był zakładnikiem wychowywanym na lojalnego poddanego cesarza z Wiednia. Nie zapomniał jednak co cesarz kazał zrobić członkom jego rodziny. Hetman ukraińskich Kozaków do samego końca trzymał w tajemnicy plan przejścia na stronę Karola XII. Dlatego jego „zdrada” była wielkim psychologicznym ciosem dla cara Piotra Wielkiego. Przeciwko obu walczyli ich rodacy, którzy trzymali stronę Imperatorów.
Obaj byli charyzmatycznymi przywódcami, niezłymi dowódcami, sprawnymi spiskowcami i dobrymi dyplomatami. Obaj jednak przegrali i skończyli jako polityczni emigranci w tym samym kraju – Turcji. Mimo, że ich plany się nie powiodły, to jednak pozostała po nich dobra pamięć.
Na foto nr 1 – kapitulacja wojsk kuruców (powstańców Rakoczego) pod Szatmarem. Na foto 2 – Iwan Mazepa. Na foto 3 – Franciszek Rakoczy
Krosno 31.V.2018 r.